Donderdagmiddag kwamen een paar honderd mensen samen tijdens een manifestatie tegen de sociale afbraak in Utrecht. De hitte speelde een rol in de beperkte opkomst, maar het is ook duidelijk dat de vakbondstop de manifestaties tijdens deze actieweek heeft onderschat. Onder deelnemers van de actie was de stemming strijdbaar.

Een belangrijk onderdeel van de deelnemers waren arbeiders uit de voormalige sociale werkplaatsen. Tijdens de manifestatie in Utrecht spraken we met twee vakbondsleden: Auke en Jorrit. Auke is kaderlid bij een sociaalontwikkelbedrijf (SOB): ‘ Op mijn bedrijf heb ik geprobeerd ruchtbaarheid eraan te geven, bijvoorbeeld door posters op te hangen. Maar ik krijg daar nog niet veel reactie op.’

Jorrit, zijn collega: ‘Onze doelgroep is de voormalige WSW, en dat heet nu SOB, de sociaal ontwikkelbedrijven. Maar het is heel moeilijk – en dat is eigenlijk al heel lang zo – om die mensen het gevoel te geven dat ze als ze ergens voor gaan staan erop vooruit kunnen gaan. Dat het helpt om hier aanwezig te zijn, want ze zien natuurlijk niet meteen resultaat. En dat is vaak het probleem. Ze kijken alleen op korte termijn en zeggen dan “het heeft geen zin”. Dan gaan ze misschien één keer mee en denken dan “ik zie niet gelijk resultaat”, maar ze zien nog niet het grote plaatje. Dat is vaak het moeilijke.’

lees verder

Nederland heeft een lange traditie van etnisch nationalisme, maar het racisme wordt nu zó trots uitgedragen dat zelfs Telegraaf-columnisten onrustig worden, ziet columnist Nadias Bouras. ’Alsof ze eindelijk ontdekken wat velen allang wisten: racisme kent geen eindpunt.’

Op conferenties krijg ik vaak de beste ideeën voor mijn eigen werk. Deze keer was ik in Parijs, in La Goutte-d’Or, een wijk in het 18e arrondissement aan de voet van Montmartre. Voor migratiehistorici is het een fascinerende plek: een van de bekendste migrantenwijken van Frankrijk, waar generaties nieuwkomers hun weg vonden. De locatie sloot naadloos aan bij het thema van de conferentie, die draaide om de gedeelde Joods-Arabische geschiedenis. Zowel de joodse als de islamitische aanwezigheid uit Algerije en Marokko heeft hier immers diepe sporen nagelaten.

Tijdens mijn wandelingen hoorde ik Frans, Arabisch, Tamazight, Wolof en talloze andere talen. Rond Barbès en Château Rouge liggen markten vol kruiden, groenten en producten uit Noord- en West-Afrika. La Goutte-d’Or wordt vaak geassocieerd met Algerijnse migratie, maar is in werkelijkheid een kruispunt van vele migratiegeschiedenissen. Daardoor voelt de wijk tegelijk mediterraan, Afrikaans en onmiskenbaar Parijs’.

Lees verder

De dichter Erich Fried, joods, in Wenen geboren en op zijn zeventiende voor de nazi’s gevlucht naar London, schreef over een denkbeeldige ontmoeting met een kennis die tijdens de nazi-heerschappij in Oostenrijk was gebleven. Of die kennis dingen had gedaan waar hij spijt van heeft? Het antwoord is nee. Dan vraagt hij of die kennis spijt had van dingen die hij niet had gedaan. Nu is het antwoord ja. Of er mensen waren gestorven vanwege de dingen die hij niet had gedaan? De kennis vreest van wel en vraagt vervolgens: wat had jij in mijn plaats gedaan? Fried antwoordt: dat weet ik niet en ik kan over jou niet oordelen. Maar één ding weet ik zeker: Als we nu weer niets doen, zullen we straks geen van beiden overleven.

Erich Fried was generatiegenoot van mijn ouders. Hun verhalen en die van mijn grootouders maakten dat ik de verschrikkingen van het fascisme en de oorlog van toen uit eerste hand kende. Ze zijn voor mensen van mijn generatie nog wat dichterbij dan voor de volgende generaties. Bovendien zijn wij, ben ik, opgegroeid in een tijd waarin we dachten dat dit nooit meer zou kunnen gebeuren. Wij waren wars van autoriteit, eigenzinnig, overwegend links en pacifistisch. Nederland gold als tolerant en progressief land, waar mensen die elders vanwege hun politieke overtuiging vervolgd werden, welkom waren. Niemand kon denken dat enkele decennia later extreemrechtse partijen met een onverhuld racistische boodschap succes zouden hebben bij verkiezingen.

Lees verder